ALEVİLER, SULTAN NEWROZ DİYEREK O GÜNÜ HZ. ALİ’NIN DOĞUM GÜNÜ OLARAK ALGILAMIŞLAR. 9 GÜN ORUC TUTARLAR CEM YAPARLAR LOKMA DAĞITIRLAR
ALEVİLER NEWROZU TEMELİNDE İNSAN-DOĞA İLİŞKİSİ İÇERİSİNDE YENİ HAYTIN VARLIĞI, BAŞLANGICI OLARAK, “VAHTEDİ VÜCUT”, “VAHDETİ MEVCUT” ANLAYIŞI OLARAK HAYATIN VARLIĞI, SÜREKLİLİĞİ İÇERİSİNDE CANIN, İNSANIN, YENİ GÜNÜN, SUYUN, ABI HAYAT ANLAMINDA İNANÇLAR İÇERİSİNE GİRMİŞ, BÜRÜNDÜRÜLMÜŞTÜR.
DERLEME (HAYDAR COŞKUNFIRAT) NEVRUZ ÖFKE VE ŞİDDETİN DEĞİL BARIŞIN BEREKETİDİR
21 Mart yeni bir hayatın, yeni bir yaşamın başlangıcıdır. Yeni bir günün, canın, can suyunun, hayat suyunun vücutla buluşmasıdır. Alevilerde geleneksel olarak doğa- insan arasındaki ilişki, canı incitmemek temelinde ele alınmıştır. Her canın, her nesnenin bir ruhu, aklı, iradesi olduğuna inanılır. “İncinsende incitme” bu demektir.
Alevilerin tarihinde önemli günlerde biride Newroz kutlamalarıdır. Halkların inançlarının temelini, doğa-insan ilişkileri belirlemişti. Tarihten gününüze kadar, Newroz çok geniş bir coğrafyada farklı kültürler ve farklı inançlar tarafından kutlamalara dönüşmüştür.
Aleviler, mevsimlerin döngüsü, bolluğun, bereketin, tohumun, hayatın yeniden; hava, ateş, su, toprakla buluşan, canın varlığı, sürekli yaşamın devri daimi olmuştur.
Su Alevilikte kutsaldır. 21 Mart, abı hayatın, suyun, canın da aslıdır. Yaşam su kıyısında başlamıştı. Yine tarihsel kökeninde Aleviliğe; hava, su, ateş, toprak inancı, 18 bin alem, 90 bin kelamla girmiştir. Newroz yeni bir hayatın içinde var olmuş Alevilerce günümüze değişik ritüellerle getirilmiştir.
Alevilikte Marifat kapısının simgedi sudur. Su arıdır, durudur, paktır. İsanın kendisini bilmesidir. İnsanın kendini bilmesi, kendini tanıması, Hakk’ı bilip, Hakk’ı tanımasıdır. Bir talip kendini bilirse kozmik evrenin sırlarını da bilir, tanır. Alevilkte gönül verme evrensel olarak suyun uzantısıdır. Evrenin, kozmik özellikleri suyla başlamıştı. Su kıyıları her zaman birer çekim merkezi olmuştu. Su, yaşamn kaynağıdır. Hayat suda başlamıştı. Mısır’da Nil, Çin’e Sarısu, Hindistan’da Ganj, Kafkasya’da Kuban, Anadolu’da Fırat ve Dicle, Dersim’de Munzur…
Alevi inancında, doğayla buluşan suyun egemeni Hızır inancıyla da özdeşleşmişti.
